//Pędzlem Caravaggia i Rubensa
zlozenie-do-grobu-caravaggio

Pędzlem Caravaggia i Rubensa

Doniosłe dla chrześcijan wydarzenia związane z męką i śmiercią Jezusa znalazły wyraz w twórczości artystycznej, głównie w malarstwie. Krzyż to symbol wyjątkowy (był natchnieniem dla wielu, ale źródłem zbawienia dla wszystkich). Często te same motywy podejmowali różni artyści, a dzieła najwybitniejsze były inspiracją dla innych i tak powstawały kopie.

Scenę zdjęcia z krzyża przedstawili dwaj znakomici malarze, Caravaggio i Rubens.

Caravaggio (1573-1610),włoski malarz wczesnego baroku, malował obrazy ołtarzowe oraz inne obrazy na wyposażenie kaplic i kościołów. Tworzył na zamówienie. Używał mocnych kolorów. Malował realistycznie. W 1602 roku kardynał Vitrici zamówił obraz Złożenie do grobu (do kościoła  Santa Maria w Vallicelli).

zlozenie-do-grobu-caravaggio

Artysta namalował go w zdumiewająco krótkim czasie. Na zupełnie ciemnym tle mocno wyróżnia się ciało Jezusa trzymane przez uczniów, Nikodema i Jana w chwili, gdy schyliwszy się, składają je w grobie. Chrystus przedstawiony jest jakby spał, wyraz Jego twarzy jest łagodny. Zwraca uwagę realizm w przedstawieniu nóg Nikodema (ukazano anatomiczne szczegóły), jego pooranej zmarszczkami twarzy oraz realizm twarzy Maryi widocznej na dalszym planie. Są tam także Maria Magdalena i Maria Kleofasowa z dramatycznie uniesionymi w górę rękami. Na twarzach ludzi maluje się smutek i niemy ból. Ciemne tło podkreśla barwy szat: biel, czerwień i rudy brąz. Caravaggio osiągnął intensywność ekspresji, stosując gwałtowne kontrasty światła i cienia, które modelują figury i bardzo silnie podkreślają fizyczną obecność postaci.  Sposób ujęcia światła i jaskrawe, wyraziste kolory tego wspaniałego obrazu do dziś wprawiają w zdumienie. Dzieło to było jedyną pracą Caravaggia o tematyce religijnej, która od razu i bez zastrzeżeń została zaakceptowana przez mecenasów i spadkobierców kardynała Vitriciego. Kopię tego obrazu namalował znakomity flamandzki artysta, prawie rówieśnik Caravaggia, Peter Paul Rubens (1577-1640). Pominął jednak postać Marii Kleofasowej. Sam także podjął się realizacji tego motywu; namalował obraz Zdjęcie z krzyża (1612-1614)  do wielkiego ołtarza katedry w Antwerpii.

rubens zdjecie z krzyza

Wyraża on tryumf martwego Chrystusa, który zsuwa się z krzyża wprost w ramiona stęsknionych ludzi. Cała scena rozświetlona jest światłem, jakby zmartwychwstanie dokonywało się już. Widać rozpacz Maryi i smutek na twarzy św. Jana. Klęcząca pod krzyżem i wpatrująca się w ciało Odkupiciela kobieta ma taki wyraz twarzy, jakby nie wierzyła w to, na co parzy. Martwe ciało Jezusa zostaje przekazane zgromadzonym pod krzyżem ludziom. Ubrany w czerwoną suknię Jan przyjmuje ten dar ciała Pańskiego, by go oddać klęczącej na pierwszym planie Marii Magdalenie oraz Maryi, która prawdziwie bolesna stoi nieco z dala. Białe prześcieradło, w które zwiną ciało, jest tu symbolem niewinności  i ofiary.

Charakterystyczna dla stylu Rubensa jest tu przewaga koloru nad linią, dynamiki nad równowagą, obfitości nad umiarem. Obok Rembrandta Rubens zaliczany jest do najwybitniejszych malarzy XVII wieku. Osiągnął doskonałość kompozycji dzięki genialnemu wykorzystaniu światła i koloru. Jego styl cechował się patosem, dynamizmem kompozycji, zamiłowaniem do bogactwa, wyczuciem kolorystycznym.

Trochę żal, że współczesne technologie poprzez możliwość fotografowania i filmowania wyeliminowały potrzebę malarstwa realistycznego, robiąc tym samym miejsce różnym futuryzmom, dadaizmom, surrealizmom i innym, których wytwory trudno czasem nazywać sztuką.